SN odpowie, czy homoseksualny malzonek przejmie mieszkanie, jak żona

Category: inne
27 lipca, 2020

Sąd Najwyższy rozstrzygnie, czy osoba tej samej płci, pozostająca z najemcą w nieoficjalnym związku partnerskim, przejmuje po jego śmierci najem domu. W praktyce chodzi o mieszkania komunalne.

Zapytanie to powstało na tle okreslonej sprawy sądowej, chociaż klopot był już dostrzegany wcześniej. Dotyczy interpretacji art. 691 par. 1 kodeksu cywilnego (k. c. ), który mówi o tzw. dziedziczeniu prawa najmu mieszkania.

Na bazie art. 691 par. 1-wsza k. c. w seks najmu wchodzą bliscy dzierzawcy, którzy mieszkali z zanim stale w chwili swoim śmierci. Krąg osób, którym takie prawo przysługuje, został ściśle określony w przepisie. Są to: małżonek, najmlodszych najemcy i jego współmałżonka oraz inne osoby, w stosunku do których na najemcy ciążył obowiązek alimentacyjny, np. małoletnie wnuki. Po ostatniej kolejności wymieniona wydaje sie „osoba, która pozostawała istotnie we wspólnym pożyciu z najemcą”.

To właśnie określenie stało się powodem pytania prawnego skierowanego do Sądu Najwyższego. Rzecz dotyczy Adama K., który wniósł pozew przeciwko miastu. Chciał, aby sąd ustalił, że na podstawie art. 691 par. 1-wsza k. c. wstąpił mezczyzna w seks najmu na poprzednim lokatorze – Kazimierzu Józefie W. Twierdził, że przez dziewięć lat pozostawał z przedtem w związku partnerskim jak i równiez dlatego wydaje sie osobą, która pozostawała rzeczywiscie we wspólnym z zanim pożyciu.

Sąd Rejonowy oddalił jego żądanie. Uznał, że art. 691 par. 1 k. c. nie miesci osób tworzących nieformalny związek partnerski sposród osobą identycznej płci. Nie był tegoz pewny sąd II instancji, do którego wniósł apelację Adam K., oraz występująca po jego stronie Helsińska Fundacja Praw Człowieka.

Póki co Sąd Okręgowy w Warszawie, nim rozstrzygnie apelację Adama K., zwrócił się z zapytaniem prawnym az do Sąd Najwyższego. Chce, by SN rozstrzygnął, czy rzeczywiste wspólne pożycie, o którym mowa w rozumieniu art. 691 par. 1 k. c., tyczy sie także osób pozostających przy nieformalnych związkach partnerskich z osobami tej samej płci.

Po uzasadnieniu swego pytania Sąd Okręgowy przywołał uchwałę SN z 2009 r. (sygn. III CZP 99/09). SN stwierdził po niej, że „faktyczne wspólne pożycie w rozumieniu art. 691 par. 1 k. c. znaczy więź łączącą dwie jednostki pozostające przy takich relacjach, jak małżonkowie”. W tamtej uchwale SN przypomniał, że celem tegoz przepisu było „wyraźne obnizenie kręgu osób, które mogą wstąpić przy stosunek najmu po zmarłym najemcy”. SN stwierdził wówczas, że także w innych ustawach przez „wspólne pożycie” rozumienie się pozostawanie przy takich relacjach, jak małżonkowie, czyli „istnienie łącznie więzi duchowej, gospodarki kraju i fizycznej”.

Sąd Okręgowy w Warszawie, zaznaczył, że konieczne jest rozstrzygnięcie SN, bowiem chodzi o to, aby nie doszło do nazbyt głębokiej ingerencji w konstytucyjnie gwarantowane uprawnienie własności.

Jednoczesnie jednak Sąd Okręgowy przypomniał wyrok Europejskiego Trybunału Norm Człowieka co do Kozak przeciwko Polsce wraz z 2010 r.. Wyrok ów również odnosił się az do art. 691 k. c. Trybunał stwierdził w nim jednogłośnie, że państwo polskie wskutek uniemożliwienia „osobom żyjącym przy relacjach homoseksualnych wstąpienia po stosunek wynajmu lokalu komunalnego po śmierci partnera” naruszyło Konwencję na temat Ochronie Norm Człowieka i Podstawowych Wolności. Sąd Okręgowy zaznaczył, że wyrok ten nakłada w polskie sądy obowiązek interpretowania przepisów krajowych „w sposób przychylny Konwencji, z uwzględnieniem wniosków wynikających z zapadłego orzeczenia”.

Nie został jeszcze wyznaczony termin posiedzenia, w którym SN rozpatrzy watpliwosc prawne. Posiada ono sygnaturę III CZP 51/12.

Izabela Lewandowska (PAP)

ilew/ kjed/ ls/