Wojna, drożyzna, strajki i spekulanci... O tym pisała prasa 100 lat temu

🕓 13.06.2019
📂 Media
👁 213
🗨
100 lat Polsko. O naszym pisała prasa 100 latek temu w 1918 roku

Lato 1918 roku. Do oporu wojny zostało jeszcze kilka miesięcy. Do niej skutki odczuwają wszyscy. Gospodarka jest w stanie rozkładu, co odbija się dzięki przedsiębiorcach i zwykłych osobach. Fabryki padają, ceny pokarmu, której zresztą cały okres brakuje, rosną, a w miastach grasują kieszonkowcy. Sprawdzamy, co o biznesie jak i również gospodarce pisała 100 latek temu polska prasa.

Mimo że polskie ziemie nadal znajdują się pod zaborami, w największych miejscowościach, jak Warszawa, Kraków, Poznań czy Lublin, ukazują się tytuły w języku polskim. Co w nich? Przede wszystkim doniesienia z wojennych frontów. Ale nie tylko.

- Gros informacji jest związane z wojną jak i również jej konsekwencjami. Swoją drogą jednak prasa pisała również o rzeczach, które dotyczą zwyczajnych ludzi, czyli o pogodzie, sprawach kryminalnych czy kultury - mówi Hubert Lisowski, twórca portalu 100lattemu. pl. - Przez sto czasów jedno się nie przebudowało - prasa opisuje wówczas, co może zainteresować czytelnika. Ludzie na pewno chcieli, chcą i będą pragnęli słyszeć o różnych ciekawostkach, niezwykłych wydarzeniach, o tym, co pozwala im się też zrelaksować - daje.

Przykłady informacji, jakimi żyła prasa latem 1918 roku, można znaleźć w portalu 100lattemu. pl jak i również na portalu polona. pl.

Foto: polona. pl "Zorza" 21. 07. 1918 Foto: polona. pl "Świat", dwadzieścia. 07. 1918 Foto: polona. pl "Świat", 20. 07. 1918

Poza informacjami odnoszącymi się do polityki, wiele miejsca zajmują kroniki kryminalne, ciekawostki wraz ze świata i sport.

Aresztowanie niebezpiecznego włamywacza.

Policya aresztowała 16-letniego Karola Ślusarza, znanego bandytę w chwili, kiedy zapoznawał się z terenem przyszłych swych operacyi złodziejskich przy ul. Czystej. Ślusarza poszukiwała policya już od kilku tygodni.

- "Ilustrowany Kuryer Codzienny", 20. 07. 1918

Opole. Na hiszpańską chorobę zapadł rzeźnik Kleinert, lat 28, który po 14 dniowych cierpieniach zmarł. Zmarły miał się w najbliższym czasie ożenić.

- "Dziennik Śląski", 18. 07. 1918

Straszliwy tajfun.

Chiaso, 20. 7 (tel. wł. ) Gazety włoskie donoszą z Osaka: Intensywny tajfun spustoszył część południowo-wschodniej Japonji oraz wyspy Fuczu, Kiusu i Szkube. Koryta wystąpiły z brzegów. Koleje i linje telegraficzne uległy zniszczeniu. Szkody niesłychanie wielkie.

- "Ziemia Lubelska", 20. 07. 1918

Foto: polona. pl "Nowa Gazeta", 15. 07. 1918 Skromny ludożerca.

Bawiący obecnie na wyspie Celebes szwedzki uczony dr. Kandern, opisując w liście do ojczyzny swoje przygody, przytacza kolejny fakt:

Uczony mieszkał u starego Kannibala, który to był bardzo oburzony, wówczas gdy badacz zapewniła go, iż plemię Kannibala należy do odwiedzenia szczepu ludożerców.

Nigdy pod żadnym pozorem – mówił Kannibal – my zjadamy jedynie głowy.

- "Ziemia Lubelska", 20. 07. 1918

Rzadkie zjawisko oglądać pozostaniemy w dniu 27 lipca b. r.

Oto złotowłosa Wenus, nie ta która się urodziła spośród piany morskiej, jeno owa jaśniejąca na firmamencie planeta przysunie się tak bardzo do swego świetlistego adoratora Jowisza, że zmiana owego platonicznego i planetycznego porównaniu niewątpliwie mocno zaniepokoi pruderyę. Zbliżenie to nastąpi wedle obliczeń astronomów o godz. 9-ej 53 min. o świcie, ale oglądac je zostanie można gołem okiem w tej chwili poprzedniej nocy. Znawcy nieboskłonu podają W odległość po liczbie 0. 6 rzędów łukowych, co równa się mniejwięcej połowie szerokości księżyca w pełni. Bardzo niedaleko widzieć będzie można dwie planety już kilka dni przed i po oznaczonym terminie słodkiego randez-vous.

Czarująca niebieska parka wzejdzie o godz. 13/4 po konstelacyi „Bliźniaka" w północnowschodniej stronie an obdarowawszy kolnie przez całe dwie godziny krwiożerczą ziemię promienną łaską światła zatopi się przy przestrzeni półmrocznem jaśnieniem. Nie bardzo nawet silnym dalekowidzem oglądać możesz obydwie planety na jednem polu widzenia. Zaiste rzadkie dla śmiertelników w ogromie wszechświata zjawisko!

- "Ilustrowany Kuryer Codzienny", 20. 07. 1918

Kapryśne lato.

Pogoda w tym roku kaprysi nieustannie. Po długich zimnach poprzednio kilkoma dniami nadeszło serdecznie i upały. Onegdaj przerwała je ulewa i gwałtowna nawałnica. Wczoraj zaś według dżdżystym ranku znowu nastąpił upalny dzień.

- "Ziemia Lubelska", 13. 07. 1918

Wieści z rynków

W prasie nie brakuje informacji z giełdowych parkietów. Codziennie "Nowa Gazeta" informuje o nastrojach i wynikach dzięki giełdzie berlińskiej. Pojawiają się też informacje z odmiennych europejskich giełd i spośród banku centralnego Rzeszy.

Prawo, podatki, zmieniające się przepisy - to wszystko można znaleźć w prasie sprzed 100 lat.

Foto: polona. pl "Nowa Gazeta" 13. 07. 1918 Foto: polona. pl "Nowa Gazeta", 20. 07. 1918 Foto: polona. pl "Nowa Gazeta", 20. 07. 1918

11 lipca 1918 roku "Ilustrowany Kuryer Codzienny" melduje:

Gmina krakowska kupuje kamieniołomy.

Jak się dowiadujemy, gmina krakowska przyczyniła kroki celem zakupna kamieniołomów w Miękini do firmy z gminami lwowską i tarnowską za cenę sześć i pół miliona koron. Sprawa ta będzie omawianą na najbliższem posiedzeniu Rady m.

Foto: polona. pl "Nowa Gazeta", 18. 07. 1918 Foto: polona. pl "Nowa Gazeta", dwadzieścia. 07. 1918 Foto: polona. pl "Nowa Gazeta", 20. 07. 1918 Foto: polona. pl "Zorza", 21. 07. 1918

Wpływ wojny na gospodarkę i życie codzienne

Wojna trwa już 4 okres. W efekcie brakuje elementów do produkcji, brakuje także jedzenia czy ubrań. To z kolei skutkuje dużymi cenami produktów. "Ilustrowany Kuryer Codzienny" w wersji z 11 lipca 1918 roku porównuje ówczesne koszty na krakowskim targu z tymi sprzed wojny (ceny w koronach i halerzach).

Foto: 100lattemu. pl Ceny na targu krakowskim przed wojną i w tym momencie ("Ilustrowany Kuryer Codzienny", 11. 07. 1918)

- Te ceny w niektórych przykładach wzrosły nawet dziesięciokrotnie a mianowicie zauważa Hubert Lisowski, twórca portalu 100lattemu. pl. - To są akurat wyroby żywnościowe, ale to dotyczyło też wszystkiego innego - dodaje.

18 lipca ta sama gazeta informuje:

I woda zdrożała.

Epidemia podwyższania opłat ogarnia wszystkie dziedziny gospodarki. W ostatnich dniach zdrożała nawet woda, naturalnie sodowa. Właściciele budek podnieśli koszty na 20 hal. zbyt szklankę. Cale szczęście, hdy jak dotychczas, niema nadal „paska" na zwykłą h2o. Ale może i tegoż się doczekamy.

W w związku z tym numerze pojawia się też informacja o wielkich cenach ogórków:

Urodzaj ogórków w tym r. jest bardzo słaby. Punkt ten z powodu posuchy w przeważnej części zmarniał, co też odbija się na jego wysokiej wartości. Na placach targowych płaci się 2-4 K za sztukę.

Foto: polona. pl "Ziemia Lubelska", 25. 06. 1918

Jak powiada Lisowski, w konsekwencji ludzie skupiali się na zdobyciu żywności i ubrań. - Ubrania szyto z różnych materiałów, np. z zasłon, przez co rzekomo farbiarnie przeżywały boom, bowiem te zasłony się farbowało i z nich szyło się ubrania - mówi.

Farbiarnie zawalone są obecnie robotą. Oto w stosunku do drożyzny materyałów, ludzie wpadli na zupełnie nowy środek zaradzenia kłopotom i zostawiają do farby wszystkie tkaniny, które do różnego, abstrahując od ubrania, użytku służyły, jak na przykład np. rolety, pokrowce, kapy, prześcieradła i t. p. i następnie szyją spośród nic ubrania. Niejedna wraz z elegantek warszawskich paraduje na mieście w kostyumie wakacyjnym, uszytym z rolet albo prześcieradeł, w kapeluszu uplecionym z bibułki, w bluzce z firanek, żakiecie spośród kapy; na kostyumy natomiast jesienne i zimowe zamierzają zużyć portyery i różne materyały wełniane. Również zawalone są pracą pracownie krawieckie, nicujące i przerabiające całość, co się tylko do tego nadaje. Podobnież dzięki brak pracy nie mogą narzekać licznie w ostatnich czasach pwstałe zelownie obuwia, łatające wszelkiego typu sędziwe obuwie i nadające jemu choć jako tako możebny do noszenia wygląd.

- "Ilustrowany Kuryer Codzienny", 27. 06. 1918

Foto: polona. pl "Zorza", 21. 07. 1918

W relacji z wysokimi cenami jak chwilę wybuchały strajki. "Ilustrowany Kuryer Codzienny" dwadzieścia lipca 1918 roku komunikuje o strajku kelnerów.

Strajk kelnerów wybuchł wczoraj w południe we wszystkich cukierniach i kawiarniach wraz z wyjątkiem kawiarni Centralnej. Strajkujący —jak wiadomo — postawili żądanie 15%% dodatku do rachunku, a to 10%% od gości, a 50/o od właścicieli lokalów przemysłowych. — Postulat ten natomiast limine odrzucili właściciele kawiarni i cukierni. W lokalach, gdzie strajkują współpracownicy kelnerscy, obsługuje gości persona! bufetowy i służba ku6enna. Płatniczowie pełnią dalej służbę.

Wcześniej, 13 lipca, "Nowa Gazeta" donosiła:

W Łodzi zastrajkowali karawaniarze żydowscy, żądający podwyżki. Narazie wynoszą zwłoki na cmentarz na noszach.

Ośrodki miejskie, takie jak Łódź, oparte w dużej mierze dzięki produkcji, zamierają. -Fabryki upadały. Podawana była też wiadomość, że w Wiedniu zamknięto 9 tys. sklepów od początku wojny - mówi Lisowski. - Handel nadal istniał oczywiście, ale odrzucić było to prosperity sprzed wojny - dodaje.

Foto: polona. pl "Ziemia Lubelska", 02. 07. 1918

Z trudną sytuacją przeróżnie sobie radzono. - Na Węgrzech próbowano uprawy cherbaty, pojawiła się też wiadomość o plantacji ryżu pod spodem Warszawą - mówi Lisowski. - Wprowadzono też surogaty mąki, kombinowano ze składem produktów, czyli chleb powstawał coś znacznie więcej aniżeli tylko z mąki, jednak też z innych załączników. Do tego kawa żołędziowa a mianowicie dodaje.

Foto: 100lattemu. pl "Kurjer Warszawski", 23. 01. 1918

Jak dostrzega, była też konfiskata materiałów i mięsa. Poza tym zaborcy niemieccy ściągali środki pieniężne z rynku i wypuszczali obligacje wojenne po to, żeby sfinansować działania wojenne.

Foto: polona. pl "Zorza", 21. 07. 1918 Foto: polona. pl "Nowa Gazeta", 20. 07. 1918

Do tego trzeba dopisać kwestię przestępczości. Prasa donosi też o wielu przykładach kradzieży. W miastach grasują kieszonkowcy.

Epidemia kradzieży kieszonkowych przybiera z każdym dniem na swych formatach. Kroniki policyjne codziennie notują szereg doniesień o sprytnych operacyach kieszonkowych.

Wczoraj znowu aresztowano na dworcu kolejowym niejakiego Aschera Druckera z Tarnowa, który skradł kupcowi z Ruszczyk Chechelowi portfel z bocznej kieszeni z kwotą 15. 000 K.

- "Ilustrowany Kuryer Codzienny", 20. 07. 1918

Pojawiają się również informacje o oszustwach skarbowych. Oszukują też biznesmeni, narzucając wysokie ceny. - Pojawiali się spekulanci, których policja karała dla przykładu jak i również o których pisały gazety - mówi Hubert Lisowski.

Niezwykłe oszustwo, ze względu na jego motywy, stwierdzone jest przez wiedeńską policyę. Wydaje się niem wyłudzenie sumy 103. 000 koron przy wsparcia sfałszowanych czeków przez młodocianego, dwudziestoletniego kantorzystę Kleinsingera. Podstawowe operacye tego rodzaju udawały mu się pomyślnie, ostatnio dopiero jeden z ogromnych banków wiedeńskich, w którym usiłował zeskontować czek dzięki 21. 602 kor., wystawiony pierwotnie przez daną kompanię na 1602 kor., zwrócił uwagę urzędnika pewną nieprawidłowością, skutkiem czego szybko zapytał telefonicznie interesowaną firmę — i rzecz cała się wyjaśniła.

- "Ilustrowany Kuryer Codzienny", 20. 07. 1918

Obrazu dopełniają oferty z tamtego czasu. - Pojawiały się ogłoszenia, w których ktoś chce oddać dziecko na wychowanie odmiennym, bo nie może sobie poradzić - mówi Lisowski.

Foto: 100lattemu. pl "Ilustrowany Kuryer Codzienny". 04. 11. 1917 Foto: 100lattemu. pl "Dziennik Śląski", 08. 05. 1918 Foto: polona. pl "Świat", 20. 07. 1918

Z trudną gospodarczą sytuacją już niebawem, po 11 listopada 1918 roku kalendarzowego, mieli zmierzyć się twórcy nowego państwa.

Autor: Азор
Związane z
Kategoria
Top Aktualności Komentarze
GPW- prognozy Investors TFI dzięki 2017 rok
W środę, 15 lutego, w warszawskiej giełdzie wiało lekką nudą. I jedynie naprawa nastrojów w drugiej połówce sesji pozwoliła głównym indeksom GPW zakończyć dzień na niewielkim plusie. Koniem pociągowym…...
Gotówka, fintech, bankomaty - wyrok prezesa Diebold Nixdorf
Od lat mówi się o tymże, że za kilka lub kilkanaście lat gotówka może zniknąć. Zdaje się wówczas potwierdzać fakt, iż ciebie dążą do obrotu bezgotówkowego, gdyż służy to transparentności transakcji.…...
Franciszek apeluje o realizację porozumienia klimatycznego  Ze świata
Auto papieża Franciszka sprzedane w aukcji. Imponująca kwota Papieska rezydencja otwarta. Franciszek odchodzi z Castel Gandolfo Kolej apeluje i wprowadza ważne zmiany. Przez Światowe Dób Młodzieży Papież nie przyjął…...
CSIOZ zerwało umowę na przeprowadzenie systemu e-Zdrowie
Pakiet onkologiczny mnoży zapytania. Będą dodatkowe zadania, lecz czy także pieniądze? Rewolucja w aptekach. Zniknie zawód technika farmaceutycznego? Ministerstwo kontra e-papierosy. "Należy chronić dzieci i młodzież" Choroby nowotworowe…...
Co zrobić, by uniknąć napadu hakerów  Tech
W ostatnich kilku tygodniach dociera do nas coraz większą ilość wiadomości informacji o atakach hakerskich. Ich ofiarami są metrów. in. klienci banków. Doradzamy co zrobić, by ustrzec się przed nimi jak…...
Brexit - komentarze brytyjskiej alei - opinie Brytyjczyków
Choć w Londynie według wczorajszych nawałnicach nie dzierży już śladu i świeci słońce, wielu Brytyjczyków widzi ten dzień tylko w czarnych barwach. Brexit stał się faktem. Zazwyczaj pełna ludzi Oxford Street…...
Berlin - komunikacja miejska, U-Bahn, S-Bahn, historia
Komunikacja miejska w Berlinie wówczas 10 linii metra, 22 linie tramwajowe, 151 autobusowych, 6 tras promowych jak i również 15 linii S-Bahn. Takimi ostatnimi zarządza spółka-córka niemieckiej kolei Deutsche Bahn, pozostałymi…...
Aerofłot uznał stewardessę za nazbyt grubą. Wyrok sądu  Ze świata
Sąd oddalił skargę o dyskryminację ze względu na wygląd, złożoną za pośrednictwem stewardessę, którą linie Aerofłot uznały za zbyt grubą. Przewoźnik przedstawił koszty przewozu "dodatkowych kilogramów" pracownika a mianowicie podała…...
Nie znaleziono